Kapy liturgiczne (pluwiał)

Co to jest kapa liturgiczna? Nazwy i znaczenie

Kapa, nazywana też pluwiałem lub nieszpornikiem, jest wierzchnią szatą liturgiczną kapłana. Ma formę półkolistej peleryny sięgającej stóp, zapinanej na piersiach — najczęściej na łańcuszek z hakiem lub klamrę. Zakłada się ją na albę lub komżę i stułę, a jej kolor wskazują przepisy liturgiczne dla danej celebracji. Kapa ma formę peleryny, dlatego nie ma rękawów — zakłada się ją na albę lub komżę i stułę. Nie ma jednej przypisanej symboliki — to szata chórowa i procesyjna, która podkreśla uroczysty charakter nabożeństwa sprawowanego poza Mszą Świętą. Czym dokładnie jest kapa i skąd wzięła się nazwa pluwiał, wyjaśniamy w poradniku kapa liturgiczna — co to jest, kiedy kapłan ją zakłada i jak wybrać.

Kiedy kapłan zakłada kapę?

Kapę nakłada się na nabożeństwa i obrzędy poza Mszą Świętą: procesje (Boże Ciało, Wniebowstąpienie, Wszystkich Świętych, procesje roratowe), nieszpory i wspólnotową Liturgię Godzin, nabożeństwa majowe i różańcowe, aspersję, udzielanie chrztu i sakramentu małżeństwa, a także obrzędy pogrzebowe. Do Mszy Świętej służy ornat — kapa jest szatą chórową. W praktyce parafialnej kapa pojawia się więc najczęściej przy największych uroczystościach roku liturgicznego.

Przy aspersji na początku Mszy kapłan może wyjść w kapie, pokropić wiernych wodą święconą i zmienić szatę na ornat przed Liturgią Słowa — to zgodna z przepisami kolejność.

Kapa dla księdza — rozmiar, krój i kolor

Kapa dla księdza to szata o uniwersalnym kroju — w kategorii jest 176 modeli, a ceny kap zaczynają się od 499 zł. Przy wyborze decydują trzy rzeczy: kolor wynikający z okresu liturgicznego, krój oraz to, czy kapa ma być pojedyncza, czy w zestawie ze stułą lub welonem.

• Kolor — złota i biała na Boże Ciało, odpusty oraz okres wielkanocny i bożonarodzeniowy; fioletowa na Wielki Post i Adwent; czerwona na Zesłanie Ducha Świętego i święta męczenników; zielona na okres zwykły; czarna na pogrzeby i Dzień Zaduszny; maryjna na nabożeństwa majowe i święta maryjne.
• Krój — rzymski to klasyczna, prosta peleryna; gotycki i semi-gotycki mają bogatsze pasy i hafty, często z kapturem. Modele rzymskie najczęściej występują w zestawie ze stułą.
• Zestaw — w kategorii są zarówno pojedyncze kapy, jak i zestawy kapa rzymska + welon liturgiczny (2 700 zł).

Standardowa długość kapy to ok. 148–150 cm, a dopasowanie reguluje się zapięciem pod szyją. Jeśli zastanawiasz się, czym kapa różni się od ornatu i kiedy kapłan ją zakłada, zajrzyj do poradnika kapa liturgiczna — co to jest, kiedy kapłan ją zakłada i jak wybrać.

Złota kapa do kościoła i pozostałe kolory liturgiczne

Kapy szyje się we wszystkich kolorach liturgicznych, a dobór zależy od okresu i charakteru celebracji:

• Złote i białe — okres wielkanocny i bożonarodzeniowy oraz uroczystości ku czci świętych; złota kapa do kościoła to najczęstszy wybór na Boże Ciało i odpusty.
• Czerwone — Zesłanie Ducha Świętego, święta apostołów i męczenników.
• Zielone — okres zwykły roku liturgicznego.
• Fioletowe — Adwent, Wielki Post i nabożeństwa pokutne.
• Czarne — obrzędy pogrzebowe i Dzień Zaduszny.

Tabela kolorów kap liturgicznych

Kolor kapy wynika z okresu liturgicznego i charakteru celebracji. W tabeli zebrano kolory dostępne w kategorii wraz z przykładowymi modelami i cenami brutto.

Pełny harmonogram kolorów szat na cały rok — z podziałem na okresy i uroczystości — znajdziesz w poradniku kolory liturgiczne — harmonogram szat na cały rok.

Kapa pogrzebowa — czarna i fioletowa

W obrzędach pogrzebowych używa się kapy czarnej lub fioletowej. Czarny komplet sprawdzi się w parafiach z dużą liczbą pogrzebów, a fiolet może pełnić podwójną funkcję — pokutną w Wielkim Poście i żałobną. W kategorii znajdziesz m.in. Kapę liturgiczną czarną z aksamitnym pasem (2 340 zł) oraz prostszą Kapę czarną haftowaną (799 zł). Zobacz też modele sezonowe: kapy na Wielki Post i kapy haftowane na Wielkanoc.

Kapy rzymskie, gotyckie i semi-gotyckie

Kapy różnią się krojem i bogactwem zdobień. Krój rzymski to klasyczna, prosta forma półkolistej peleryny. Kapy gotyckie i semi-gotyckie mają bogatsze pasy i hafty, często z kapturem zdobionym haftem. Modele rzymskie najczęściej występują w zestawie ze stułą, a wśród nich znajdziesz zarówno klasyczne kapy rzymskie, jak i wersje maryjne z aksamitnymi pasami.

Materiały i zdobienia kap liturgicznych

W ofercie dominują szlachetne tkaniny kościelne: żakard i adamaszek o gęstym splocie, brokat oraz aksamit. Dobrej jakości tkanina układa się znakomicie, nie gniecie i jest odporna na zabrudzenia — wiele modeli nadaje się do standardowego prania i prasowania. Hafty wykonuje się złotą lub srebrną nicią metalizowaną na aksamitnych elementach, a wykończenie stanowią taśmy ozdobne i frędzle. Zapięcie to najczęściej złoty lub srebrny łańcuszek z hakiem, w części modeli klamra — klamry i zapięcia do kap oraz welonów można też dokupić osobno.

Ile kosztuje kapa liturgiczna? Ceny i przykładowe modele

Ceny kap liturgicznych zaczynają się od 499 zł; pojedyncze modele kosztują do ok. 2 400 zł, a zestaw kapy rzymskiej z welonem liturgicznym — 2 700 zł. Poniżej przykładowe modele z aktualnej oferty:

Jaka jest długość kapy liturgicznej?

Standardowa długość kapy to ok. 148–150 cm — peleryna sięga wtedy do stóp i dobrze układa się podczas procesji. Kapy mają uniwersalny krój, a o dopasowaniu decyduje przede wszystkim wzrost kapłana; zapięcie pod szyją pozwala wygodnie regulować ułożenie szaty.

Pielęgnacja i przechowywanie kapy

Kapę przechowuje się na szerokim wieszaku (min. 50 cm szerokości), najlepiej w pokrowcu chroniącym tkaninę przed kurzem i światłem. Haftów nie należy zginać — zapobiega to deformacjom wzoru. Pranie zgodnie z metką producenta, prasowanie najlepiej parowe, od spodu. Na czas między okresami liturgicznymi kapę warto schować do pokrowca wieszakowego.

Kapy a pozostałe szaty liturgiczne

Kapa jest szatą kapłańską — zakłada ją prezbiter lub biskup. Szatą diakona jest dalmatyka, a do Mszy Świętej służy ornat. Komplet kapłański uzupełniają komża lub alba oraz stuła, a naczynia liturgiczne okrywa welon. Wszystkie szaty liturgiczne znajdziesz w kategorii głównej, a do kapy dobierzesz także klamry i zapięcia.

Kapy na Wielki Post, majówkę i Wielkanoc

Oprócz głównej kolekcji prowadzimy sezonowe wybory kap: kapy na Wielki Post (fioletowe, na nabożeństwa pokutne), kapy maryjne (na majówki i święta maryjne) oraz kapy haftowane na Wielkanoc (jasne i złote, na okres wielkanocny). Dzięki temu komplet kap w zakrystii pokrywa cały rok liturgiczny.

Najczęściej zadawane pytania o kapy liturgiczne

Co to jest kapa liturgiczna?

Kapa liturgiczna (pluwiał, nieszpornik) to wierzchnia szata kapłańska w formie długiej peleryny zapinanej pod szyją, zakładana na albę lub komżę i stułę podczas nabożeństw sprawowanych poza Mszą Świętą.

Kiedy kapłan zakłada kapę?

Kapę zakłada się na nabożeństwa i obrzędy poza Mszą: procesje (Boże Ciało, Wniebowstąpienie, Wszystkich Świętych), nieszpory, nabożeństwa majowe i różańcowe, aspersję oraz pogrzeby. Do Mszy Świętej służy ornat.

Czym różni się kapa od ornatu?

Ornat to szata mszalna, a kapa — chórowa i procesyjna. Kapa jest peleryną zapinaną pod szyją i zakłada się ją wyłącznie poza Mszą Świętą; ornat zakłada kapłan do sprawowania Eucharystii.

Jakie kolory mają kapy liturgiczne?

Kapy występują we wszystkich kolorach liturgicznych: złotym i białym (okres wielkanocny i bożonarodzeniowy), czerwonym (Zesłanie Ducha Świętego, męczennicy), zielonym (okres zwykły), fioletowym (Adwent i Wielki Post) oraz czarnym (pogrzeby).

Co to jest kapa pogrzebowa?

To kapa w kolorze czarnym lub fioletowym, używana podczas obrzędów pogrzebowych i w Dniu Zadusznym. W ofercie znajdziesz m.in. kapę czarną z aksamitnym pasem (2 340 zł) i prostszą kapę czarną haftowaną (799 zł).

Czym różni się kapa rzymska od gotyckiej?

Krojem i zdobieniami: kapa rzymska ma klasyczną, prostą formę peleryny, a kapy gotyckie i semi-gotyckie są bogatsze w pasy, hafty i często kaptur. Modele rzymskie najczęściej występują w zestawie ze stułą.

Ile kosztuje kapa liturgiczna?

Ceny kap zaczynają się od 499 zł za kapę haftowaną w kolorach liturgicznych, a najdroższe zestawy kapy z welonem kosztują 2 700 zł.

Jaka jest długość kapy liturgicznej?

Standardowa długość kapy to ok. 148–150 cm — peleryna sięga wówczas do stóp. Krój jest uniwersalny, a dopasowanie reguluje się zapięciem pod szyją.

Czy kapę zakłada się na sutannę czy na komżę?

Kapę zakłada się na albę lub komżę i stułę — szata pod kapą powinna być biała. W praktyce zakrystyjnej najczęściej podaje się komplet: komża, stuła i kapa.

Jak prać i przechowywać kapę liturgiczną?

Kapę najlepiej przechowywać na szerokim wieszaku, w pokrowcu i bez zaginania haftów. Prać zgodnie z metką producenta, a prasować parowo od spodu — wiele tkanin liturgicznych nadaje się do standardowego prania i prasowania.

Czy kapa liturgiczna ma rękawy?

Nie. Kapa jest peleryną narzucaną na ramiona, dlatego nie ma rękawów — zakłada się ją na albę lub komżę i stułę.

Czy kapa to to samo co pluwiał?

Tak. Kapa liturgiczna bywa nazywana pluwiałem lub nieszpornikiem — to ta sama szata chórowa i procesyjna.

Jaka kapa dla księdza na Boże Ciało?

Na Boże Ciało najczęściej wybiera się kapę złotą lub białą — w kategorii są m.in. Kapa biała złote pasy (540 zł) i Kapa złota + złote dodatki (615 zł). Kolor musi odpowiadać okresowi liturgicznemu i charakterowi procesji.

Czy kapa liturgiczna jest w zestawie ze stułą?

Część modeli rzymskich jest sprzedawana w zestawie ze stułą, a welon liturgiczny można dokupić osobno. W kategorii jest też zestaw kapa rzymska + welon liturgiczny (2 700 zł).

Pod kapą kapłan zakłada stułę kapłańską — jej kolor powinien odpowiadać kolorowi kapy i okresowi liturgicznemu.