Co to jest kapa liturgiczna? Krótka odpowiedź
Kapa liturgiczna (pluwiał, nieszpornik) to długa, zapinana pod szyją peleryna kapłańska, którą kapłan zakłada na albę lub komżę i stułę podczas nabożeństw sprawowanych poza Mszą Świętą. Sięga stóp, zapina się na piersiach na łańcuszek z hakiem lub klamrę, a jej kolor wskazują przepisy liturgiczne dla danej celebracji. To szata chórowa i procesyjna — podkreśla uroczysty charakter nabożeństwa, ale nie zastępuje ornatu podczas Eucharystii. Pełny wybór modeli znajdziesz w kategorii kapy liturgiczne.
Kiedy kapłan zakłada kapę liturgiczną?
Kapę nakłada się na nabożeństwa i obrzędy poza Mszą Świętą. W praktyce parafialnej pojawia się najczęściej:
- podczas procesji — Boże Ciało, Wniebowstąpienie, Wszystkich Świętych, procesje roratowe,
- podczas nieszporów i wspólnotowej Liturgii Godzin,
- na nabożeństwach majowych i różańcowych,
- przy aspersji, czyli pokropieniu wiernych wodą święconą,
- w obrzędach pogrzebowych i w Dniu Zadusznym.
Przy aspersji na początku Mszy kapłan może wyjść w kapie, pokropić wiernych i zmienić szatę na ornat przed Liturgią Słowa — to zgodna z przepisami kolejność. W wielu parafiach kapa pojawia się więc kilka razy w roku: na Boże Ciało, w uroczystości Wniebowstąpienia, Wszystkich Świętych i na majówkach.
Kapa, ornat i dalmatyka — jak nie pomylić szat liturgicznych?
Najwięcej pomyłek w zakrystii dotyczy trzech szat: kapy, ornatu i dalmatyki. Najprościej zapamiętać, że kapa jest szatą „poza Mszą”, ornat — szatą mszalną, a dalmatyka należy do diakona.
| Cecha | Kapa (pluwiał) | Ornat |
|---|---|---|
| Zastosowanie | nabożeństwa poza Mszą, procesje, nieszpory, aspersja | Msza Święta |
| Krój | półkolista peleryna zapinana pod szyją | szata okrywająca całe ciało celebransa |
| Kolory | wg koloru liturgicznego dnia (złota/biała na uroczystości) | wg koloru liturgicznego dnia |
Szatą diakona jest dalmatyka, a pod kapę zakłada się białą szatę — albę lub komżę — oraz stułę. Komplet kapłański uzupełniają komże i alby kapłańskie.
Jakie kolory kap wybrać do parafii?
Punktem wyjścia dla większości parafii są dwie kapy: biała lub złota — obejmuje większość uroczystości i nabożeństw — oraz fioletowa, używana w Adwencie i Wielkim Poście. Harmonogram kolorów liturgicznych na cały rok znajdziesz w naszym poradniku kolory liturgiczne — harmonogram.
Jeśli parafia organizuje procesje maryjne, warto dodać kapę maryjną na nabożeństwa majowe. Na Wielki Post wybierz kapy na Wielki Post, a na okres wielkanocny — kapy haftowane na Wielkanoc. Tak skompletowana zakrystia pokrywa cały rok liturgiczny.
Kapa pogrzebowa — czarna czy fioletowa?
W obrzędach pogrzebowych używa się kapy czarnej lub fioletowej. W polskiej praktyce parafialnej fiolet często wystarcza — służy wtedy również w Wielkim Poście. Czarny komplet sprawdzi się w parafiach z dużą liczbą pogrzebów. W ofercie mamy m.in. Kapę liturgiczną czarną z aksamitnym pasem (2 340 zł) i prostszą Kapę czarną haftowaną (799 zł).
Kapa rzymska, gotycka czy semi-gotycka — którą wybrać?
Kapy różnią się krojem i bogactwem zdobień. Krój rzymski to klasyczna, prosta forma półkolistej peleryny — modele rzymskie najczęściej występują w zestawie ze stułą. Kapy gotyckie i semi-gotyckie mają bogatsze pasy i hafty, często z kapturem zdobionym haftem. Przy wyborze warto kierować się charakterem świątyni: do zabytkowych wnętrz gotyckich pasują modele gotyckie, do nowoczesnych kościołów — proste formy rzymskie.
Materiały, rozmiar i pielęgnacja kapy
W ofercie dominują szlachetne tkaniny kościelne: żakard i adamaszek o gęstym splocie, brokat oraz aksamit. Tkaniny te są odporne na zabrudzenia i zagniecenia, a wiele modeli nadaje się do standardowego prania i prasowania. Hafty wykonuje się złotą lub srebrną nicią metalizowaną na aksamitnych elementach, a wykończenie stanowią taśmy ozdobne i frędzle.
Standardowa długość kapy to ok. 148–150 cm. Kapę przechowuje się na szerokim wieszaku (min. 50 cm szerokości), najlepiej w pokrowcu chroniącym tkaninę przed kurzem i światłem; haftów nie należy zginać. Pranie zgodnie z metką producenta, prasowanie najlepiej parowe, od spodu.
Ile kosztuje kapa liturgiczna?
Ceny kap liturgicznych zaczynają się od 499 zł, a zestaw kapy rzymskiej z welonem liturgicznym kosztuje 2 700 zł. Przykładowe modele z aktualnej oferty:
Bogato haftowane kapy rzymskie z aksamitnymi pasami to wydatek rzędu 1 500–2 350 zł, a proste kapy haftowane w kolorach liturgicznych można kupić już za ok. 500 zł. Klamry i zapięcia do kap oraz welonów można dokupić osobno.
Gdzie kupić kapę liturgiczną dla parafii?
W sklepie dewocjonalia dostępnych jest 176 modeli kap liturgicznych — od prostych kap haftowanych po bogato zdobione kapy rzymskie i zestawy z welonem. Zamówienia realizujemy na terenie całej Polski, a przy zakupach dla parafii pomagamy dobrać komplet kap na cały rok liturgiczny. Zobacz pełną kolekcję: kapy liturgiczne, a także sezonowe wybory: kapy na Wielki Post, kapy maryjne i kapy haftowane na Wielkanoc.
Najczęściej zadawane pytania o kapy liturgiczne
Co to jest kapa liturgiczna?
Kapa liturgiczna (pluwiał, nieszpornik) to wierzchnia szata kapłańska w formie długiej peleryny zapinanej pod szyją, zakładana na albę lub komżę i stułę podczas nabożeństw poza Mszą Świętą.
Kiedy kapłan zakłada kapę?
Podczas nabożeństw i obrzędów poza Mszą: procesji (Boże Ciało, Wniebowstąpienie, Wszystkich Świętych), nieszporów, nabożeństw majowych i różańcowych, aspersji oraz pogrzebów. Do Mszy Świętej służy ornat.
Czym różni się kapa od ornatu?
Ornat to szata mszalna, a kapa — chórowa i procesyjna. Kapa jest peleryną zapinaną pod szyją i zakłada się ją wyłącznie poza Mszą Świętą; ornat zakłada kapłan do sprawowania Eucharystii.
Jakie kolory mają kapy liturgiczne?
Kapy występują we wszystkich kolorach liturgicznych: złotym i białym (okres wielkanocny i bożonarodzeniowy), czerwonym (Zesłanie Ducha Świętego, męczennicy), zielonym (okres zwykły), fioletowym (Adwent i Wielki Post) oraz czarnym (pogrzeby).
Co to jest kapa pogrzebowa?
To kapa w kolorze czarnym lub fioletowym, używana podczas obrzędów pogrzebowych i w Dniu Zadusznym. W ofercie znajdziesz m.in. kapę czarną z aksamitnym pasem (2 340 zł) i prostszą kapę czarną haftowaną (799 zł).
Czym różni się kapa rzymska od gotyckiej?
Krojem i zdobieniami: kapa rzymska ma klasyczną, prostą formę peleryny, a kapy gotyckie i semi-gotyckie są bogatsze w pasy, hafty i często kaptur. Modele rzymskie najczęściej występują w zestawie ze stułą.
Ile kosztuje kapa liturgiczna?
Ceny kap zaczynają się od 499 zł za kapę haftowaną w kolorach liturgicznych, a najdroższe zestawy kapy z welonem kosztują 2 700 zł.
Jaka jest długość kapy liturgicznej?
Standardowa długość kapy to ok. 148–150 cm — peleryna sięga wówczas do stóp. Krój jest uniwersalny, a dopasowanie reguluje się zapięciem pod szyją.
Czy kapę zakłada się na sutannę czy na komżę?
Kapę zakłada się na albę lub komżę i stułę — szata pod kapą powinna być biała. W praktyce zakrystyjnej najczęściej podaje się komplet: komża, stuła i kapa.
Jak prać i przechowywać kapę liturgiczną?
Kapę najlepiej przechowywać na szerokim wieszaku, w pokrowcu i bez zaginania haftów. Prać zgodnie z metką producenta, a prasować parowo od spodu — wiele tkanin liturgicznych nadaje się do standardowego prania i prasowania.
